Przejdź do treści
Wróć do listy artykułów

Jak rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o uzależnieniach?

Psychologia / Wychowanie i rozwój dziecka
Jak rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o uzależnieniach?

Uzależnienia młodzieży od substancji psychoaktywnych to problem narastający i pojawiający się w coraz młodszym wieku. Coraz łatwiej dostępne narkotyki, leki, różnego rodzaju dopalacze, alkohol są pokusą dla naszych dzieci. Zachęcają do naturalnego dla okresu dorastania eksperymentowania i próbowania nowości. Mogą być też rodzajem ucieczki przed trudnymi sytuacjami w domu lub grupie rówieśniczej, z którymi młody człowiek nie potrafi sobie poradzić. Brak bliskiej więzi z rodzicami, brak akceptacji w domu, samotność to niewątpliwie czynniki, które powodują, że dziecko jest samo i bezbronne wobec takich zagrożeń. Uzależnienia młodzieży i dzieci stają się niestety coraz częstszym problemem i dlatego potrzebują oni dużo wsparcia ze strony rodziców. Chociaż rozmowa o uzależnieniach dla wielu rodziców nie jest łatwa, jest jednak konieczna. Z jej rozpoczęciem nie należy czekać, aż zauważymy u naszego dziecka jakieś niepokojące zachowania.

Uzależnienia młodzieży: jak z nimi o tym rozmawiać?

Pierwszą rozmowę na ten temat warto przeprowadzić w wieku wczesnoszkolnym, kiedy dziecko zaczyna intensywnie funkcjonować w grupie rówieśniczej i, prędzej czy później, zetknie się tam z wiedzą o substancjach uzależniających. W późniejszym wieku, na pewno, do tematu należy wracać, ale będzie to naturalne i łatwiejsze niż poruszanie go po raz pierwszy z nastolatkiem. Oczywiście, zakres informacji oraz słownictwo powinny być zawsze adekwatne do wieku dziecka.

Przeczytaj także: Jak ograniczyć czas dziecka spędzany przed ekranem telefonu czy komputera?

Zadbajmy o odpowiednią atmosferę

Rozmowy o uzależnieniach nie należy zaczynać „z marszu”, warto wybrać odpowiedni, spokojny moment w ciągu dnia, dogodny zarówno dla siebie, jak i dla dziecka. Rozmowa powinna przebiegać w atmosferze zaufania, bezpieczeństwa i wyrozumiałości, a dziecko powinno czuć się poważnie traktowanym partnerem dialogu. Jeżeli chcemy, aby dziecko nas słuchało, słuchajmy też tego, co ono ma nam do powiedzenia, pozwólmy mu wyrazić swoje uczucia i poglądy. Unikajmy wygłaszania bezosobowych kazań czy pogadanek, straszenia, grożenia. Zamiast tego, dajmy naszemu dziecku odczuć jak bardzo jest dla nas ważne, a poruszanie tematu uzależnień wynika z troski o nie.

Odpowiednia wiedza

Pamiętać należy o tym, że dziecko, im starsze, tym więcej na temat używek już wie, mogło ich nawet spróbować. Zanim, rozpoczniemy tego rodzaju rozmowę, należy dobrze się do niej przygotować zdobywając odpowiednie informacje o różnego rodzaju substancjach psychoaktywnych. O skutkach ubocznych ich zażywania, a także konsekwencji prawnych oraz zdrowotnych. Skorzystać można z literatury, materiałów w sieci, rozmowy ze specjalistą od uzależnień. Jeśli nie będziemy mieli takiej wiedzy, a dziecko to odkryje, możemy stracić w jego oczach szacunek i wiarygodność. Mając natomiast rzetelne informacje i przedstawiając konkretne argumenty mamy dużą szansę sprawić, że dziecko nam uwierzy. Warto poszukać też odpowiednich przykładów, historii lub filmów, które mogą być dobrym źródłem dyskusji i ukształtowania właściwej postawy naszego dziecka.

Postawmy na szczerość

Chcąc, aby dziecko szczerze z nami rozmawiało, sami musimy stosować się do tej zasady. Jeśli w rodzinie istnieje jakiś problem z uzależnieniem, nie zaprzeczajmy lub nie udawajmy, że tego nie ma. Jeśli sami sięgamy po alkohol czy papierosy trzeba przygotować się na szczerą odpowiedź, dlaczego to robimy. Własnych doświadczeń z innymi używkami – jeśli takie mamy – też nie musimy ukrywać. Jeśli chcemy o nich dziecku opowiedzieć, możemy wykorzystać to jako przestrogę.

Nie zapomnijmy o najważniejszym czyli o przyczynach

Podstawowym założeniem aktualnych programów profilaktyki uzależnień jest – zamiast skupianie się na uświadamianiu skutków – sięganie do przyczyn używania substancji psychoaktywnych. Znajdują się one w rodzinie i grupie rówieśniczej, wynikają z etapu rozwojowego i braku alternatywy. Nauczmy nasze dzieci asertywności, poczucia własnej wartości i umiejętności odmawiania, aby umiały odpowiedzieć „nie” na namowy rówieśników. Możemy pomóc dziecku przygotować pomysły dobrych rozwiązań i podpowiedzieć, jak może zachować się w konkretnych sytuacjach. Narkotyki lub alkohol są często antidotum na pojawiające się w życiu dorastającego człowieka problemy. Na przykład w szkole lub kontaktach z rówieśnikami,  z którymi nie potrafią sobie poradzić. Zapewnijmy je, że w każdej trudnej dla nich sytuacji, mają w nas oparcie i mogą zawsze liczyć na naszą pomoc. Używki mogą być też traktowane jako sposób na nudę. Możemy pokazać dzieciom jak znaleźć radość życia bez używania substancji, które zmieniają świadomość, ograniczają możliwości i w końcowym efekcie mogą skutecznie skomplikować przyszłość. Podpowiedzmy, w jakie aktywności mogą się zaangażować – może to będzie sport, sztuka, a może praca wolontariusza, możliwości jest wiele, czasami wystarczy drobna sugestia. Rodzice pielęgnujący codzienny kontakt z dzieckiem i zainteresowani jego sprawami mają dużą szansę stać się pierwszymi powiernikami jego problemów. Szczere rozmowy z dzieckiem o trudnych kwestiach sprawią, że będzie ono odpowiednio wcześnie przygotowane na różnego rodzaju zagrożenia i będzie wiedziało jak sobie z nimi poradzić. Autor: Psycholog, Maria Kulpa

Przeczytaj także: Jaki wpływ miało nauczanie zdalne na relacje wśród nastolatków? Wyniki raportu Nastolatki 3.0.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się na nasz newsletter. Dołącz do naszej społeczności na Facebooku.

Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami
Zadzwoń na infolinię
+48 801 220 555 Poniedziałek-piątek, w godzinach: 8:00-16:00
Napisz do nas wiadomość
wsip@wsip.com.pl Postaramy się odpowiedzieć jeszcze tego samego dnia
Skip to content